รู้ทันโรคหลอดเลือดสมอง

ปัจจัยเสี่ยงที่แก้ไขไม่ได้ (Unmodified Risk Factors)

ปัจจัยที่ไม่สามารถปรับเปลี่ยนหรือควบคุมได้ตามธรรมชาติ

• อายุ: คนที่มีอายุ 55 ปีขึ้นไปมีความเสี่ยงสูง ความเสี่ยงจะเพิ่มมากขึ้น เมื่ออายุมากขึ้น
• เพศ: เพศชายมีโอกาสเกิดโรคหลอดเลือดสมองได้มากกว่าเพศหญิง แต่เพศหญิงที่มีอายุมากก็มีความเสี่ยงสูงเช่นกัน
• พันธุกรรม: บุคคลที่มีประวัติคนในครอบครัว (พ่อ แม่ พี่น้องสายตรง) ป่วยเป็นโรคหลอดเลือดสมอง จะมีความเสี่ยงมากกว่าคนทั่วไป
• เชื้อชาติ: กลุ่มชาติพันธุ์บางกลุ่มมีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง เนื่องจากพันธุกรรม เช่น กลุ่มอาการมาร์ฟาน (Marfan syndrome)

ปัจจัยเสี่ยงที่แก้ไขและป้องกันได้ (Modified Risk Factors)

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ควบคุม หรือรักษา เพื่อลดความเสี่ยง

• โรคความดันโลหิตสูง: ที่ทำให้ผนังหลอดเลือดเสื่อมและฉีกขาดได้ง่าย เพิ่มความเสี่ยง 3-17 เท่า
• โรคเบาหวาน: ทำลายหลอดเลือดทั่วร่างกาย ทำให้หลอดเลือดตีบและแข็งตัว มีความเสี่ยงสูงเป็น 2 เท่าของผู้ที่ไม่ได้เป็นโรคเบาหวาน
• ไขมันในเลือดสูง: คอเลสเตอรอลและไตรกลีเซอไรด์ที่สูงเกินไปทำให้เกิดคราบพลัค (Plaque) สะสมในหลอดเลือด
• การสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์: สารในบุหรี่ทำลายผนังหลอดเลือด การดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไปเสี่ยงหลอดเลือดสมองแตก
• โรคหัวใจ: เช่น ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Atrial Fibrillation) อาจทำให้เกิดลิ่มเลือดไปอุดตันในสมอง
• ขาดการออกกำลังกาย: เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดและหัวใจ
• ภาวะเครียด: ความเครียดจะทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนที่ส่งผลให้มีความดันโลหิตสูงขึ้น

1) ภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาทและร่างกาย

• มีภาวะเลือดออกในสมอง หรือมีภาวะน้ำคั่งในโพรงสมอง
• สมองบวม มักเกิดในระยะเฉียบพลัน (3-5 วันแรก) จากเนื้อสมองตายขนาดใหญ่ ทำให้เพิ่มความดันในกะโหลกศีรษะสูง
• อาการชัก เกิดจากการระคายเคืองของกระแสไฟฟ้าในสมองบริเวณที่เสียหาย อาจชักเฉพาะที่ หรือชักทั้งตัว (มักพบในช่วง 6-12 เดือนแรก หรือพบได้นานถึง 5 ปี)
• อัมพฤกษ์ อัมพาต กล้ามเนื้อแขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก หรือสูญเสียการทรงตัว
• ปัญหาการพูดและการกลืน มีโอกาสสำลักอาหารและน้ำ ส่งผลให้ขาดสารน้ำและสารอาหาร
• ปอดอักเสบจากการสำลัก เกิดจากเศษอาหารหรือน้ำหลุดเข้าสู่หลอดลม อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต

2) ภาวะแทรกซ้อนจากการนอนติดเตียง

• แผลกดทับ เกิดบริเวณผิวหนังที่กดทับนาน เช่น สะโพก ตาตุ่ม ส้นเท้า
• ลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำส่วนลึก ลิ่มเลือดอุดตันที่ขาจากการไม่ได้เคลื่อนไหว อาจหลุดไปอุดตันที่ปอด
• ข้อต่อยึดติดและกล้ามเนื้อฝ่อ ข้อศอก ข้อมือ หรือข้อเข่าแข็งติด ขยับได้น้อยลงและปวด
• ติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ มักเกิดจากการกลั้นปัสสาวะไม่ได้ หรือการใส่สายสวนปัสสาวะ